Siirry sisältöön
Suodata listausta

Luova ilmaisu

Arâšoddâdem

    • pargeeh tuárjuh párnái sánálii, koválii já ropâlii olgospyehtim media pyevtitmist maaŋgâpiälásij vuovijguin.
    • párnááh oovtâst pargeiguin ideisteh já pyevtitteh keččâleddee vuovvijn jieškote-uvlágán mediasiskáldâsâid, tego digimainâsijd, jienâvuorkkiimijd tâi sárgusijd.
    • párnááh sierâdeh oovtâst pargeiguin media pyevtitmân lohtâseijee sierâid. Párnááh rähtih ovdâmerkkân reportaas aargâ tábáhtusâin.
    • párnááh uápásmuveh jieškote-uvlágán mediapiergâsáid sehe digitallijd heiviittâssáid, imâšteleh oovtâst pargeiguin já kevttih taid sierâdâlmáin já keččâleddee vuovvijn siskáldâsâi pyevtitmist.
    • párnááh uásálisteh media pyevtittem sierânâs muddoid: ohtsii ideistmân, kreativlii olášutmân já pyevtittâs árvuštellee tarkkuumân.

Ovdâmáttááttâs

    • máttáátteijee tuárju uáppeid kreativlii sánálii já koválii olgospyehtimân media pyevtitmist.
    • uáppeeh oovtâst máttáátteijein rähtih keččâleddee vuovvijn mediasiskáldâsâid, tego koveanimaatioid, videoid, digitallijd kiirjijd tâi jieš rahtum muusik.
    • uáppeeh oovtâst máttáátteijein kevttih jieškote-uvlágán mediapiergâsijd, heiviittâsâid já ohjelmijd mediasiskáldâsâi pyevtitmist.
    • uáppeeh oovtâst máttáátteijein uásálisteh pyevtittem jieškote-uv muddoid: vuáváámân, keččâleddee já sierâdem vuovvijn olášutmân já pyevtittâs árvuštellee tarkkuumân. Uáppeeh oovtâst máttáátteijein sánádeh muddoid.

Iheluokain 1-2 uáppee

    • ráhtá nube ulmuu laiđiittâsâst monnii oovtâkiärdánii kreativlii mediasiskáldâs, tego digimainâs tâi video.
    • máttá nube ulmuu laiđiittâsâst kevttiđ onnum mediapiergâsijd, heiviittâsâid já ohjelmijd mediasiskáldâsâi pyevtitmist.
    • kiävttá nube ulmuu laiđiittâsâst teevstâ, kove, lihâdeijee kove tâi jienâ jieijâs pyevtittempargoost já kiävttá taid iššeen olgospyehtim já mainâstem anokálvun.
    • máttá kevttiđ onnum mediapiergâsijd, heiviittâsâid já ohjelmijd mediasiskáldâsâi pyevtitmist.
    • vuáváá já olášut mediasiskáldâs oovtâst iärásijguin. Uáppee árvuštâl pyevtittem savâstâlmáin oovtâst ton hiäđulijn já hastâleijee muddoin sehe oppum aašijn.
    • hárjuttâl adeliđ ávhálii macâttâs iärásij pargoin já väldiđ macâttâs vuástá.

Iheluokain 3-6 uáppee

    • pyevtit nube ulmuu laiđiittâsâst monnii kreativlii mediasiskáldâs, tego animaatio tâi uánihisfiilmâ.
    • kiävttá mediasiskáldâsâi rähtimist iššeen sánálii, visuallii já auditivlii olgospyehtim já mainâstem vuovijd, tego juonâráhtus, kovekuulmijd já jienâmaailm.
    • máttá kevttiđ jieškote-uvlágán mediapiergâsijd já onnum heiviittâsâid já ohjelmijd, tego tuáijim- já editistemohjelm, mediasiskáldâsâi rähtimist já hammiimist.
    • ovtâstit teevstâ, kove, lihâdeijee kove já jienâ ko lii jieš pyevtitmin media.
    • máttá muštâliđ maidnii vuáđustâlmijd toos, et mondiet väljee tiätu mediaoovdânpyehtim häämi jieijâs olgospyehtimân.
    • keččâl nube ulmuu laiđiittâsâst lasettum tuođâlâšvuođâ ko lii jieš pyevtitmin media.
    • keččâl ohjelmistem mediasiskáldâs pyevtitmist. Uáppee ráhtá nube ulmuu laiđiittâsâst ovdâmerkkân ohjelmistum mainâs tâi vuáváá já olášut oovtâkiärdánii digitallii speelâ.
    • äddee mediasiskáldâsâi pyevtittem sierânâs muddoid já máttá muštâliđ tain sánálávt. Uáppee ráhtá mediasiskáldâs oovtâst iärásijguin já árvuštâl ávhálii vyevi miäldásávt pyevtittem muddoid já loppâpuáttus.
    • váldá huámášumán mediasiskáldâs ko vuáváá čuosâttâhjuávhu já máhđulii almostittemohtâvuođâ.

Iheluokain 7-9 uáppee

    • viijđed jieijâs tááiđuid jieškote-uvlágán mediasiskáldâsâi rähtimist. Uáppee ráhtá nube ulmuu laiđiittâsâst monnii olssis uđđâ siskáldâs, tego elleekovetrailer, podcast tâi mediataiđuu, tâi hämmee digitallii speelâ.
    • kiävttá maaŋgâpiälásávt kove, čallum teevstâ, lihâdeijee kove, jienâ já toi ovtâstâlmijd mediasiskáldâsâi pyevtitmist olgospyehtim já mainâstem vyehhin. Uáppee oovded jieijâs persovnlii olgospyehtim.
    • viijđed jieijâs tááiđuid jieškote-uvlágán mediasiskáldâsâi pyevtitmist jieijâs kiäsuttemčuosâttuvâi miäldásávt.
    • čiäŋŋud jieijâs máátu mediapiergâsij, heiviittâsâi já ohjelmij kevttimist visuallijd, audiovisuallijd já auditivlijd mediasiskáldâsâid rähtidijnis.
    • kiävttá nube ulmuu laiđiittâsâst iššeen ohjelmistem tâi lasettum tuođâlâšvuođâ mediasiskáldâsâi pyevtitmist.
    • uápásmuvá olssis uđđâ mediapiergâsáid, heiviittâssáid já ohjelmáid já váldá taid kiävtun mediasiskáldâsâid rähtidijnis.
    • kiävttá ohjelmistem tâi lasettum tuođâlâšvuođâ mediasiskáldâs pyevtitmist.
    • ráhtá mediasiskáldâsâid kreativlávt, keččâlâdmáin já mielâkuvviittâs kevttimáin oovtâst iärásijguin. Uáppee árvuštâl pyevtittem proosees, tuubdâst kievrâvuođâid já ovdedemčuosâttuvâid.
    • váldá huámášumán mediasiskáldâs vuáváámist já olášutmist ton ulme, čuosâttâhjuávhu já máhđulii almostittemohtâvuođâ.

Vaikuttaminen

Arâšoddâdem

    • párnááh oovtâst pargeiguin savâsteleh párnái vuoigâdvuođâin já máhđulâšvuođâin vaiguttiđ ohtsijd aššijd. Pargeeh ruokâsmitteh párnáid muštâliđ jieijâs jurduin ohtsii ideistmist já meerridmist. Media kiävttoo iššeen.
    • pargeeh uásálistitteh párnáid pedagogilii dokumentistmist nuuvt siskáldâs ko oovdânpyehtimtäävi valjiimist-uv já ohtsii pyevtitmist.

Ovdâmáttááttâs

    • uáppeeh máttáátteleh, et párnáin lii vuoigâdvuotâ já máhđulâšvuotâ vaiguttiđ ohtsijd aššijd. Uáppeeh kevttih mediapiergâsijd maaŋgâpiälásávt jieijâs jurdui jáá uáivilij olgospyehtim anokálvun.
    • uáppeeh oovtâst máttáátteijein rähtih mediasiskáldâs, moin sij olgospyehtih jieijâs uáinu tâi tuoivuu tâi vaigutteh positivlávt monnii ohtsii áášán.

Iheluokain 1-2 uáppee

    • olgospuáhtá jurduidis já uáivilijdis media vievâst.
    • olgospuáhtá uáivil mediasiskáldâssáid, mon lii jieš ráhtám, já oovdânpuáhtá monnii vuáđustâllâm.
    • pyevtit nube ulmuu laiđiittâsâst monnii oovtâkiärdánii vaigutteijee mediasiskáldâs, tego máinus.
    • kiävttá nube ulmuu laiđiittâsâst monnii vaiguttemvyevi, tego kiärduttem tâi huumor.

Iheluokain 3-6 uáppee

    • máttá oovdânpyehtiđ mediasiskáldâs peht jieijâs uáivilijd já vuáđustâllâđ uáivilijdis.
    • máttá vuáđustâllâđ uáivilijdis já väldiđ ávhálii vyevi miäldásávt pele nubij oovdânpyehtim uáinoid.
    • pyevtit nube ulmuu laiđiittâsâst monnii pele väldee tâi vaigutteijee mediasiskáldâs, tego árvuštâllâm, videoliŋkkam, uáivilčalluu, vlogi tâi poster.
    • máttá kevttiđ maidnii kielâlijd já visuallijd vaiguttemvuovijd.
    • máttá kuvviđ maidnii vuovijd, moiguin media peht puáhtá vaiguttiđ, tego uáivil almostittem tâi sosiallii media kampanja.
    • ráhtá oovtâst iärásijguin monnii aargân lohtâseijee, vaigutteijee mediasiskáldâs.

Iheluokain 7-9 uáppee

    • vuáđustâl jieijâs uáivil já puáhtá tom oovdân ávhálii vyevi miäldásávt. Uáppee máttá väldiđ ávhálii vyevi miäldásávt pele iärásij oovdânpyehtim, meid ereslágán, uáiviláid. Uáppee hárjuttâl argumentistem.
    • máttá árvuštâllâđ jieijâs já iärásij argumentistem.
    • hárján rähtiđ jurduid oovdânpyehtee, pele väldee tâi vaigutteijee mediasiskáldâs, tego blogiteevstâ, tâi vuáváá vyestimáinus tâi sosiallii media kampanja.
    • máttá valjiđ vaiguttem várás jieškote-uvlágán olgospyehtim vuovijd já mediaoovdânpyehtim haamijd väldimáin huámášumán čuosâttâhjuávhu já almostittemvuáđu.
    • kiävttá vaiguttem vuovijd tiäđulávt já vuáđustâlmáin.
    • kiävttá nube ulmuu laiđiittâsâst vaaigutmân viggee siskáldâsâi pyevtitmist iššeen jieškote-uvlágán tekstâšlaajâi tubdâmuš, ko lii valjiimin ráhtus já olgospyehtimstiijlâ.
    • reagist uáivilân rähtimáin vastuu tâi kommentistmáin pele väldee siskáldâs tâi viermiuđđâs.
    • heivit viestâdem- já vaiguttemtáiđuidis aargâst ovdâmerkkân škoovlâ tooimâin.

Tiäđu jođettem

Arâšoddâdem

    • párnááh totkeh já imâšteleh oovtâst pargeiguin kuvâttâllum já tuođâmiäldásij mediasiskáldâsâi pyevtittem ovdâmerkkân kuuvijd väldimáin já hammiimáin.
    • pargeeh uásálistitteh párnáid tiäđu muštâlmist já falâmist, tego tábáhtusâi tieđeetmist aargâst.

Ovdâmáttááttâs

    • uáppeeh totkeh, maht kuvâttâllum já tuođâmiäldásiih mediasiskáldâsah šaddeh já mii toi iäru lii. Uáppeeh ovdâmerkkân rähtih mainâsijd tâi reportaas aargâst.
    • uáppeeh oovdânpyehtih tiäđu media iššijn, ovdâmerkkân vyerkkejum jienâ, digitallii koveoovdânpyehtim tâi video häämist.

Iheluokain 1-2 uáppee

    • ráhtá nube ulmuu laiđiittâsâst oovtâkiärdánis mediasiskáldâs mii fáálá tiäđu, tego uđâskove tâi koveteevstâ.
    • ibbeerd tuođâmiäldásij já kuvâttâllum mediasiskáldâsâi sierâlágán pyevtittemtäävi jieijâs pargeldem peht ovdâmerkkân keččâlmáin ruánáá kággá tekniik.
    • ráhtá nube ulmuu laiđiittâsâst oovtâkiärdánis, tiäđu fällee, tekstâhámásii mediasiskáldâs, mast lii čallum tekstâ, tego uánihis viermiuđđâs.
    • oovdânpuáhtá já fáálá nube ulmuu laiđiittâsâst tiäđu mediaoovdânpyehtim peht ovdâmerkkân tagaráin digitallijn vuáđoin, mii luokkaast lii kiävtust.
    • oovdânpuáhtá oohtânkessum tiäđu monnii oovtâkiärdánis mediasiskáldâs peht.

Iheluokain 3-6 uáppee

    • totká jieijâs pargeldem peht, et maht journalistliih siskáldâsah pyevtittuvvojeh. Uáppee ráhtá nube ulmuu laiđiittâsâst monnii tiäđu jođetteijee journalistlii mediasiskáldâs, tego uđđâs tâi valastâllâmvaldâldem.
    • totká tiäđu pyevtittem, oovdânpyehtim já ovdâskulij jođettem muddoid jieijâs pargeldem peht.
    • oovdânpuáhtá já joođeet ovdâskulij jieijâs čokkim tiäđu media vievâst. Uáppee väljee nube ulmuu laiđiittâsâst hiäivulii mediaoovdânpyehtim häämi.
    • árvuštâl ávhálii vyevi miäldásávt já kriittisávt jieijâs já iärásij pyevtittem tiätusiskáldâslii media.

Iheluokain 7-9 uáppee

    • máttá rähtiđ monnii tiäđu jođetteijee mediasiskáldâs, tego reportaas, tiäđáttâs, dokument, artikkel tâi sosiallii media almostittem. Uáppee kiävttá ulmemiäldásii ráhtus, stijlâšlaajâ já olgospyehtimvyevi.
    • haaldâš jieškote-uv mediai stijlâšlaajâid nuuvt, et máttá jođettiđ ovdâskulij siämmáá almonist kuávdáš tiäđu eenâb ko ovttáin vuovvijn.
    • máttá aicâlmistiđ tiäđu media vuovijguin ovdâmerkkân graafisávt tâi animaatioiguin.
    • árvuštâl kriittisávt jieijâs tiäđu pyevtittem já oovdânpyehtim já äddee jieijâs ovdâsvástádâs tiäđu falâmist ovdâmerkkân sosiallii mediast.
    • äddee algoritmij vaiguttâs tiäđu sirdâšuumist mediast já máttá adeliđ toos lohtâseijee ovdâmeerhâid.

Mun media pyevtitteijen

Arâšoddâdem

    • pargeeh tuárjuh párnái positivlii ibárdâs alnestis media pyevtitteijen. Pargeeh ruokâsmitteh párnáid rähtiđ mediasiskáldâsâid sierâdellee já keččâleddee vuovvijn. Pargeeh aneh áárvust pyevtittâsâid.
    • pargeeh ruokâsmitteh párnáid jieijâs alguid media pyevtitmist. Párnááh oovtâst pargeiguin sierâdeh rááiđui, speelâi, videoi já elleekuuvij tábáhtusâid. Rävisulmuuh väldih huámášumán párnái jieškote-uvlágán kiäsuttemčuosâttuvâid.

Ovdâmáttááttâs

    • máttáátteijee ruokâsmit uáppeid pyevtittiđ sierâdellee já keččâleddee mediasiskáldâsâid. Uáppeeh oovtâst máttáátteijein kävnih vuovijd, moiguin puohah pyehtih uásálistiđ já finniđ positivlijd vuáttámušâid media pyevtitmist.
    • uáppeeh kevttih kreativlii olgospyehtim rävkkee kälden párnáid uápis mediasiskáldâsâid, tego rááiđui persovnijd, elleekuuvij tábáhtusâid tâi speelâi juonâ.

Iheluokain 1-2 uáppee

    • kávná hiäđulijd vuovijd pyevtittiđ mediasiskáldâsâid já ruokâsmuvá rähtiškyettiđ mediasiskáldâsâid jiečânávt já oovtâst iärásijguin.
    • ruokâsmit veerdijd tagarij pyevtittemvuovij piällás, maid jieš ana hiäđulâžžân, já máttá siämmást kunnijâttiđ valjimrijjâvuođâ já persovnlijd kiäsuttemčuosâttuvâid siskáldâsâi pyevtitmist.
    • äddee, et mediatuojij máhđulii almostitmân lohtâseijee aašijn kalga savâstâllâđ meid rävisulmuiguin, eromâšávt aitârdeijeiguin, jieijâs já iärásij vuoigâdvuođâi suoijim tiet.
    • árvuštâl jieijâs pyevtittem mediasiskáldâs máhđulii almostittem čuávumušâid olssis já iärásáid.

Iheluokain 3-6 uáppee

    • máttá kuvviđ olssis ávhálijd mediasiskáldâs pyevtittem vuovijd, muddoid já siskáldâsâi pyevtittem merhâšume. Uáppee máttá kuvviđ jieijâs kievrâvuođâid sehe aašijd, maid lii oppâm já main halijdičij leđe pyereeb.
    • savâstâl media pyevtitmist veerdijguin. Uáppee ruokâsmit veerdijd tagarij pyevtittem vuovij piällás, maid jieš ana ávhálâžžân, kunnijâtmáin valjimrijjâvuođâ.
    • ruokâsmuvá stivriđ veerdijd monnii olssis luándulii, ávhálii mediasiskáldâs rähtimist.
    • äddee, et lii jieš ovdâsvástádâsâst tain mediasiskáldâsâin, maid lii ráhtám já juáhám.
    • árvuštâl, et magarijn pirrâsijn já vuáđuin mediasiskáldâsâid puávtáččij almostittiđ, já máttá suogârdâllâđ almostittem máhđulijd šiev já vädis čuávumušâid. Uáppee äddee, et ohtsij pyevtittâsâi almostitmân kalga leđe puohâi mietâmuš.

Iheluokain 7-9 uáppee

    • noomât vuáđustâlmáin olssis ávhálijd vuovijd pyevtittiđ já almostittiđ mediasiskáldâsâid já kavnâđ keččâlâdmáin uđđâ vuovijd.
    • máttá kuvviđ jieijâs roolâ media pyevtitteijen já tuubdâst jieijâs kievrâvuođâid sehe aašijd, main haalijd leđe pyereeb.
    • máttááttâl huámášiđ veerdijdis kievrâvuođâid pyevtitmist já adeliđ ruokâsmittee macâttâs.
    • tuággád jieškote-uvlágán ohtâvuođâid, main puáhtá kevttiđ jieijâs mediasiskáldâs pyevtittemtááiđuid iššeen.
    • áruvštâl, et magargijn pirrâsijn já vuáđuin jieijâs mediasiskáldâsâid puávtáččij almostittiđ. Uáppee tiäđust, et ulmuuh árvušteleh já kommentisteh almostitmijd maaŋgânáál, já máttá kuvviđ ulmemiäldásijd vuovijd reagistiđ.
    • máttá kuvviđ monnii vyevi, moin nuorah pyehtih media vievâst uásálistiđ ohtsâškodálii savâstâlmân já kulttuur pyevtitmân.